Okul Öncesi Dönemde Yaratıcılık

Yaratıcılık nedir dediğimizde, en yalın haliyle tanımı orijinal, sosyal kabul görebilen ürünler ve fikirler üretmektir.

Yaratıcılık sadece üstün zekalı çocuklarda mı vardır?

Yaratıcılık “zeka”  ile ilişkilidir fakat IQ testlerindeki yüksek puanlar her zaman yaratıcılığı göstermiyor olabilir.

Çocuğun yaratıcığı olduğunu ilk ne zaman anlayabiliriz?

Yaratıcılık yaşamın ilk yıllarında çocuğun oyununda, özellikle annenin bebeği ile oynadığı oyunlar sırasında kendini gösterir. Yaratıcı davranışın ortaya çıkıp gelişmesinde bebeğin anne ya da onun yerini tutan kişiyle olan ilişkisi büyük rol oynar.

Yaratıcı düşünceye sahip çocukların özellikleri nelerdir?

Yaratıcı düşünmeye sahip çocuklar genellikle araştırmacıdırlar, yeni şeyleri bulmayı ve keşfetmeyi severler. Aynı zamanda meraklıdırlar. Merak ettikleri olaylar hakkında derinlemesine sorular sorarlar. Sezgileri ve hayal güçleri yüksektir. Özel ilgi alanları vardır.  Açık fikirlidirler ve var olan kalıplardan uzaktırlar. Küçük kas becerilerini kullanıp özgün ve farklı ürünler ortaya koyabilirler.

Okul öncesi dönemde yaratıcılık eğitimi neden gereklidir?

Yaratıcılık öğrenilmemiş, doğuştan gelen geliştirilebilen bir yetidir. Bu nedenle çocuğun merakla etrafını incelediği, yeni şeyler öğrenmek için gözlem yapmaya açık olduğu okul öncesi dönemde, okulun vereceği eğitim büyük önem taşır. Okul öncesi dönemde çocuğun yaratıcılığının gelişimi için Doğa Koleji Çocuk Üniversitesi Anaokulları’nda Psikolojik Danışmanları öğrencilerle “Yaratıcı Düşünme” ve “Düşünme Becerileri” dersleri yapar. Ayrıca ailelere yapılan “Yaratıcı Aile Atölye” çalışmaları ile ailelere çocuklarının yaratıcılıklarını geliştirmede yol gösterirken ebeveynlerle çocuğun kalite vakit geçirmelerini de sağlar. Bu derslerin yanı sıra çocuğun ihtiyaçlarını karşılayabilecek sosyal imkanı sunulması, çocuğa çeşitli oyuncaklarla oynama imkanı sağlanması ya da belirli kalıplarla yetiştirilmemesi yaratıcılığın gelişmesinde çok önemli yere sahiptir.

Okul öncesi dönemde çocuğun yaş dönemiyle birlikte yaratıcılığının gelişimi nasıl olur, bizler nasıl destek olabiliriz?

Doğa Koleji Çocuk Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Birimi çocuğun yaratıcılık gelişimi için aşağıdaki önerilerde bulunuyor:

0-2 Yaş: Bu dönemde yaratıcılığın gelişimi hayal gücüne yönelik basit oyunlar, büyük bloklar ve pelüş oyuncaklarla desteklenebilir. 0-2 yaş grubu çocukların yaratıcılığının gelişmesinde taklit önemli bir yere sahiptir. Yeni doğan bir bebek duyu organlarını kullanarak dış dünyayı tanımaya çalışır. Duydukları sesleri, gördükleri hareketleri taklit etmeye başlarlar. Meraklıdır.  Dokunma görme, tatma yoluyla merakını kendine özgü bir şekilde gidermeye çalışır.

2-4 Yaş: Bu dönem çocuğunun bağımsızlık duygusu gelişir ve her şeyi kendisi denemek, yapmak ister. Bu durum kendisine güvenmesini sağlamaktadır. İnsan,bitki, evren, nesneler hakkında pek çok soru sorar. Çocukların yaşları doğrultusunda anlayabilecekleri türde cevap vermek çocukların öğrenmeye istekli olmasını destekler ve yaratıcılıklarının gelişmesinde büyük önem taşır. Çocuk çevresindeki nesneleri tanıdıkça, nesnelerle içli dışlı olmaya başladıkça yaratıcılık ortaya çıkar. Bu dönemde çocuklara, hazır oyuncaklardan çok hayal gücünü harekete geçirebilecek, değişik şekiller oluşturulabilecek oyuncaklar ve malzemeler verilebilir.

4-6 Yaş: Bu dönem çocuğun yaratıcılığın başladığı dönemdir. Sembolleri görünen şekliyle değil kendi düşündüğü ve hissettiği şekliyle yansıtır. Çocuk öyküler yaratır, resimler çizer ve çeşitli yaşam biçimlerini dramatize eder. Bu dönemde çocuk, kendi yetenekleriyle kendi kişiliğini yaratmaya başlar. Taklide dayanan oyunlarda, yetişkin rollerini deneyerek öğrenir. Keşfetme merakı, çocuğu gerçeği araştırmaya ve keşfetmeye yöneltir. Oyunları çoğu kez hayal gücüne dayanır ve bu oyunlarda pek çok roller denenir.

Çocukta yaratıcılığı engelleyen tutumlar nelerdir?

Çocuğun yaratıcılığını sınırlayan hatta engelleyen, hayatın akışı içerisinde farkına varmadan yapılan bazı yanlışlar vardır. Bu tutumlardan uzak durmak çocukların yaratıcılıklarını destekleyerek gelişimine olanak sağlar.

– Çocuğun oyunlarına müdahale etmek, oynadığı oyuncağı elinden almak ya da belli kalıplarla oynamasına müsaade etmek.

– Çocuğun yapmış olduğu resimleri eleştirmek, doğru yapması için uyarmak.

– Çocuğu yeteneği olmadığı bir alana zorlamak ve başarısızlık gösterince azarlamak.

– Çocuğun düşünceleri, hayal dünyası ve duygularını önemsememek, dalga geçmek, küçümsemek.

– Çocuğu yaptıklarından dolayı eleştirmek.

Çocuklarda yaratıcılığı geliştirmek adına öneriler nelerdir?

Çocukların eğitimleri doğumdan itibaren ailede başlıyor. Bu nedenle Doğa Koleji Çocuk Üniversitesi Anaokulları Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Birimi, çocuklarda yaratıcılığın gelişimini desteklemek için ailelere de büyük bir rol düştüğünün altını çiziyor.

– Çocuğunuz bir problemle karşılaştığında bunun çözüm yolları neler olabilir, bunlar üzerine sohbet edin.

– Çocuğunuzu fikirlerini söylemesi için teşvik edin ve fikirlerine saygı duyduğunuzu çocuğunuza hissettirin. Cesaretlendirin.

– Yaratıcılığı geliştirecek oyuncaklar seçin. Evde artık malzemelerden farklı oyuncaklar oluşturmaya çalışın.

– Çocuğunuzun merak ve öğrenme dönemi içinde olduğunu unutmayın. Okul öncesi dönem çocuğu her şeyi öğrenme isteği içindedir ve çoğu zaman sınırsız sorular sorarak sizi zorlayabilir. Çocuğunuzun sorularına mutlaka yaşına uygun şekilde cevap verin, eğer doğru açıklamayı nasıl yapacağınızı bilmiyorsanız bunu açıkça söyleyin ve öğrenmek için zaman isteyin.

 

Barış Sezgin

Doğa Koleji Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölüm Başkanı